Spis Treści

A. Rodziny istniejące zatwierdzone w tytule książęcym

B. Rodziny zgasłe nadane tytułem książęcym

C. Rodziny książęcego pochodzenia, które zgasły wyemigrowały, albo zarzuciły tytuł książęcy:

a) Litewskie pochodzące od Gedymina

b) Litewskie szczepu Dowsprunga

c) Ruskie szczepu Ruryka

d)Tatarskiego pochodzenia

e) Niewiadomego pochodzenia.

f) Indygenowane

g) Osoby i rodziny, którym tytuł książęcy przyznany został w Królestwie Polskim w latach 1819 - 1825

A. Rodziny obecnie istniejące a posiadające zatwierdzenie dostojności książęcej.

1. Czartoryski hb. Pogoń litewska, pochodzą. od Konstantyna księcia czerniechowskiego, brata króla Władysława Jagiełły a syna wielkiego księcia litewskiego Olgerda. Tytuł książęcy i herb Pogoń litewska przyznane im zostały przywilejem króla Władysława III z roku 1442, zatwierdzonym przez króla Zygmunta Au­gusta w 1569, w 1785 otrzymali od cesarza Józefa II tytuł książąt państwa rzymskiego, uznani w dostajności książęcej w Rosji, Austryi i Królestwei Polskim.

2. Czetwertyński przydomku Światopełk mają dwa herby: dawny wielkich książąt kijowskich (jeźdzca zabijającego smoka) i własny w początkach XVII stulecia przyjęty (Leliwę odmienną), potomkowie Ruryka starszej linii panującej w Kijowie, otrzymali przyznanie tytułu książęcego w cesarstwie rosyjskim 1845 r.

3. Gedroic herbów Hipocentaurus i Poraj odmienny, wywodzą się od przedchrześcijańskich władzców Litwy dynastyi Dowsprunga, a ich protoplastą miał być Gedrus, syn Romunda wielkiego księcia litewskiego, w XVII stuleciu zarzucili tytuł książęcy i dopiero w końcu XVIII podniosła go jedna ich linia, która też przyznanie tego tytułu pozyskała w cesarstwie rosyjskim.

4. Jabłonowski hb. Prus III, Stanisłw Wincenty wojewoda rawski, Jan Kajetan wojewoda bracławski, Dymitr starosta kowalski i Józef Aleksander wojewoda nowogrodzki, wnucy Stanisława kasztelana krakowskiego, hetmana wielkiego koronnego, otrzymali w 1744 roku tytuł książęcy państwa rzymskiego, przyznany ich potomkom w Królestwie PoIskiem i cesarstwie austryackim 1820 r., a w cesarstwie rosyjskim 1844 i 1850.

5. Korjatowicz-Kurcewicz hb. Kurcz w złączeniu z Pogonią litewską wywodza sie od Korjata ksiecia podolskiego, syna wielkiego księcia litewskiego Gedymina, prawdopodobniej przecież należą do książęcej rodziny Kurcz lub Kurcewicz szczepu Ruryka, której jedna linia spokrewniona po kądzieli z książętami Korjatowiczami dołączyła ich nazwisko do swojego; zarzucili tytuł książęcy w XVII stuleciu, lecz w bie­żącem otrzymali jego zatwierdzenie w cesarstwie rosyjskim.

6. Drucki-Lubecki hb. Druck, potomkowie Ruryka gałęzi Druckiej, zarzucili tytuł książęcy w XVII stuleciu, lecz go podnieśli w końcu XVIII i otrzymali jego zatwierdzenie w cesarstwie rosyjskim.

7. Lubomirski hb. Szreniawa, Sebastian, kasztelan wojnicki, otrzymał w 1592 roku od cesarza Rudolfa II tytuł hrabiowski, a jego syn Stanisław, wojewoda krakowski dyplomem cesarza Ferdynanda III z r.1647 mianowany został księciem państwa rzymskiego, jego potomkowie otrzymali przyznanie dostojności książęcej w cesarstwach austryackim (1786), rosyjskim i Królestwie Polskim.

8. Massalski herbu własnego, książęta szczepu Ruryka, gałęzi czerniechowskiej, otrzymali przyznanie tytułu książęcego w rzeczypospolitej polskiej w 1775 r., a w cesarstwie rosyjskim 1862.

9. Mirski hb. Białynia przydomku Światopełk, potomkowie Ruryka, wspólnego pochodzcnia z książętami Czetwertyńskimi, jedna ich linia pozyskała zatwierdzenie tytułu książęcego w Królestwie Polskim (1821) i w cesarstwie rosyjskim.

10. Ogiński hb. Oginiec, potomkowie Ruryka, gałęzi KozieIskiej, początkach XVI stulecia osiedliIi się w Litwie, w XVII stuleciu zarzucili tytuł ksiązęcy, a nawet odmówili ofiarowanemu sobie przez sejm 1775 odnowieniu tego tytułu, natomiast wielu z nich brało tytuł hrabiowski; w dostojeństwie książęcem zatwier­dzeni w Królestwie Polskim w 1824, a w cesarstwie rosyjskim 1862.

11. Poniński hb. Łodzia, Adam podskarbi wielki koronny i jego brat Kalikst, jenerał wojsk polskich, otrzymali na sejmie 1775 tytuł książęcy, przyznany ich potomkom w cesarstwie austryackim w latach 1818, 1821 i 1825.

12. Puzyna hb. Oginiec, rodzina szczepu Ruryka, jednego pochodzenia z książęcą Ogińskich i jak ta pisząca się "Kozielska", jedna jej linia otrzymała, zatwierdzenie tytułu książęcego w cesarstwie rosyj skim 1800, a w Królestwie Polskim 1823.

13. Radziwiłł hb. Trątby odmienne, Mikoła,j woje­woda wileński, kanclerz wielki litewski otrzymał od Maksymiliana I w 1518 roku tytuł księcia państwa rzymskiego na Goniądzu i Metelach , lecz ten tytut zgasł na jego bezpotomnych synach, natomiast Mikołaj z przydomkiem Czarny, wojewoda wileński, kanclerz i marszałek wielki litewski i jego brat stryjeczny Mikołaj z przydomkiem "Rudy", hetman i marszałek litewski, a następnie wojewoda wileński, otrzymali w 1547 od cesarza Karola V tytuł książąt państwa rzymskiego, Mikułaj Czarny na Ołyce i Nieświeżu, a Mikołaj Rudy na Bidach i Dubinkach, ten tytuł zatwierchił im Zygmunt August w 1549 r.; potomstwo Mikołaja Rudego zgasło w 1669. Potomkowie Mikołaja Czarnego istnieją dotychczas i otrzymali przyznanie tytułu książęcego w cesarstwie rosyjskim, państwie Pruskiem i w Królestwie Polskiem (1845 i 1850).

14. Sanguszko hb. Pogoń litewska, pochodzą od Lubarta udzielnego księcia wołyńskdego, syna wielkiego księcia litewskiego Gedymina, tytuł książęcy stale nosili za czasów rzeczypospolitej polskiej, a otrzymali jego przyznanie w cesarstwach austryackim (1785) i w rosyjskim.

15. Sapieha hb. Lis odmienny, dyplomem z 1512 król Zygmunt I przyznał im tytuł książęcy i pochodzenie od Narymunta księcia pińskiego, syna W. ks. litewskiego Gedymina, w drugiej połowie XVI stoulecia otrzymali od cesarza Maksymiliana II tytuł hrabiowski państwa rzymkiego , zatwierdzony od króla Zygmunta Augusta w 1572, już przecież w początkach XVII stulecia zarzucili obydwa te tytuły i dopiero w drugiej połowie XVIII stulecia, podnieśli tytuł książęcy i otrzymali jego zatwierdzenie na sejmie 1768 r., ten też tytuł przyznany im został w cesarstwach rosyjskim i austryackim (1840).

16. Sułkowski hb. Sulima, Aleksander Józef, mi­nister saski, łowczy nadworny litewski otrzymał w 1733 r. tytuł hrabiowski; a w 1752 osobisty, w 1754 zaś dziedziczny tytuł księcia państwa rzymskiego, jego potomkowie rozdzielili się na dwie gałezie: starszą ordynacką na księstwie bielskiem (Bielitz) w Szlązku austryackim i młodszą ordynacką na Rydzynie w Wielkim Księstwie Poznańskiem; obie te gałęzie pozyskały przyznanie dostojności książęcej w państwach austryackim i pruskim.

18. Woroniecki herbu i przydomku Korybut, jednego pochodzenia z zgasłemi domami książęcemi Wiśnio­wieckich i Zbaraskich, wywodzą się od Korybuta brata króla Władysława Jagiełły a syna wielkiego księcia litewskiego Olgerda, zatwierdzeni w dostojeństwie ksią­żęcem w Austrii 1805, a w Królestwie Polskiem 1844 i 1852.

Return to top - Powrót na górę

B. Rodziny tytułem książęcym nadane, lecz które albo całkowicie lub też w liniach nadanych zgasły.

1. Koniecpolski herbu Pobóg, znakolnita i magnacka rodzina; z niej A1eksander, wojewoda sandomierski, otrzymał w r. 1638 od cesarza Ferdynanda III. tytuł księcia państwa rzymskiego, lecz ten tytuł zgasł na jego synie Stanisławie, kasztelanie krakowskim, bezpotomnie zmarłym 1682 roku, niedługo zaś później (w 1719 r.) zgasła całkowicie ta rodzina.

2. Łowicka, księżna, Joanna z Grudzińskich, żona w związku morganatycznym wielkiego księcia rosyjskiego Konstantego, naczelnego wodza armii polskiej otrzymała w 1820 r. na zasadzie postanowienia cesarza Aleksandra 1. majątki Łowicz i Skierniewice w Królestwie Polskim, z tytułem księznej Łowickiej, umarła bezpotomnie 1831 r.

3. Ossoliński herbu Topór, Jerzy, kanclerz wielki koronny, otrzymał w 1633 r. od papieza Urbana VIII, a w r. 1634 od cesarza Ferdynanda II. tytuł księcia państwa rzymskiego, który jednak nie był przyznany przez rzeczpospolitą, a i Jerzy umarł 1650 r. bez potomstwa płci męzkiej; z tejże rodziny Maksymilian, podskarbi wielki koronny, otrzymał 1733 r. tytuł księcia (Duc) i para francuzkiego, lecz i ten tytuł zgasł na bezpotomnie zmarłym; zgasły też linie tego domu nadane tytułem hrabiowskim w Austryi w 1785 r., a w Prusach 1805 r. - obecnie istnieje tylko szlachecka gałąź tej dawnej i zasłużonej krajowi rodziny.

4. Poniatowski herbu Ciołek. Bracia kóla Stanisława Augusta: Kazimierz, podkomorzy koronny, Andrzej jenerał i Michał Jerzy, późniejszy arcybiskup gnieźnieński prymas, otrzymali na sejmie 1764 r. tytuł książęcy polski, nadto Andrzej otrzymał od cesarzowej Maryi Teressy w 1765 r. tytuł książęcy państwa rzymskiego, lecz już jego jedyny syn Józef, naczelny wódz wojska polskiego, zszedł ze świata bezpotomny 1813 r.; natomiast Karol i Józef, synowie adoptowani, lecz znieprawego  łoża Stanisława, syna podkomorzego Kazimierza otrzymali od wielkiego księcia toskańskiego tytuł książąt di Monte rotondo, przyznany im we Francji od cesarza Ludwika Napoleona III.

5. Potocki herbu Piława. Z tej istniejącej dotychczas i w większej części tytułem hrabiowskim nadanej rodziny, Wincenty, podkomorzy wielki koronny, otrzymał w 1784 roku od cesarza Józefa II. tytuł księcia z warunkiem założenia ordynacyi, lecz ani tego warunku nie dopełnił, ani tytułu księcia nie przyjął jego syn Franciszek, tajny radca i senator rosyjski, otrzymał od cesarza Mikołaja I. tytuł hrabiowski, lecz umarł bezpotomny.

6. Sobieski herbu Janina. Synowie króla Jana III Sobieskiego († 1696 r.) Jakób -Ludwik, Aleksander i Konstanty brali na zasadzie urodzenia tytuł książąt i ten im był dawany tak przez monarchów obcych, jak i przez rzeczpospolitę polską, ta nawet dawała im tytuł królewiczów i najjaśniejszych - wszyscy trzej zmarli bez potomstwa płci męzkiej, ostatni z nich a najstarszy urodzeniem Jakób-Ludwik umarł 1737 r.

7. von Teschen, Urszula Bokum, cześnikówna wielka koronna, rozwódka z księciem Jerzym Lubomirskim, wojewodą krakowskim, metressa przez lat kilka króla Augusta II., otrzymała od cesarza Karola VI tytuł księżnej Cieszyńskiej (von Teschen), ten jednak wkrótce po nadaniu straciła, zaślubiwszy Ludwika, księcia wir­tembergskiego, z panującej linii na Stutgardzie.

8. Zajączek hb. Świnka, Józef, jenerał, wojewoda i namiestnik w Królestwie Polskim, otrzymał w 1820 r. od cesarza Aleksandra I. tytuł książęcy polski, który zgasł w 1826 r. na bezpotomnie zmarłym.

Return to top - Powrót na górę

C. Rodziny książecego pochodzenia, które zgasły, wyemigrowały,lub zarzuciły tytuł książecy

a. Litewskie pochodzące od W.  Ks. Gedymina

1. Bełzki Jerzy, syn Narymunta, a wnuk wielkiego księcia Gedymina, dostawszy na udział miasto Bełz z powiatem, na Rusi Czerwonej, tytułował się księciem Bełzkim, lecz ten tytuł zgasł z jego bezpotomnym synem Janem, zabitym w bitwie z Tatarami nad Worskla 1399 r.

2. Bielski herbu Pogoń litewska, jednego pochodze­nia z książętami Olelkowiczami Słuckiemi. Ich protopla­sta Iwan, syn Włodzimierza, księcia kijowskiego a wnuk w. księcia Olgerda, wziął nazwisko Bielski od miasta Bielska, które dostał na udział. Jego potomkowie wy­emigrowali do Rosji w końcu XV stulecia, a zgaśli w końcu XVI.

3. Boremiski herbu Pogoń litewska, gałąź książąt - Sanguszków, biorąca tytuł i nazwisko książąt Boreml­skich od swego majątku Boreml na Wołyniu, zgaśli 1610 r.

4. Bułhak hb. Bułhakow. pochodzili od Narymunda, księcia pińskiego, syna w. księcia Gedymina, przez jego wnuka Patryka, który wyzuty od w. księcia Witolda ze swego udziału Podola, przyjął paddaństwo w. ks. moskiewskich w 1397 r., a jego licznie razro­dzeni patomkawic przybrali nazwiska Chowański, Ka­rakin, Galicyn v. Golicyn , Szczeniata i Bułhak lub Bułhakow. Ci ostatni zgaśli w XVI stuleciu.

5. Chowański hb. Pogoń litewska odmienna, jednega pochodzenia z Bułhakami i jak oni osiedleni w pań­stwie moskiewskiem, istnieją dotychczas w Rosji.

6. Daszkiewicz herbu i przydomku Korybut, wywodzą się od Korybuta, brata króla Władysława Jagiełły, a syna w. ks. Olgerda, prataplasty ks. Wiśniawieckich , Zbaraskich, Woranieckich i innych, to jednak pochodzenie nie jest dostatecznie udawadniane.

7, Galicyn v. Golicin hb. Pogoń litewska odmienna, licznie rozrodzeni obecnie w Rosji, wywadzą się od Narymunta-Chleba, księcia pińskiego, syna wielkiego księcia litewskiego Gedymina, a są pobratymczą gałęzią rodzin książęcych Bułhakowych i Chowąńskich.

8. Kołodeński jednega pachodzenia z książętami Zbaraskiemi i Woronieckiemi i jak te rodziny, wywodzili się od Korybuta, syna wielkiego księcia Oigerda, krótko istnieli i zgaśli w XVI stuleciu.

9. Kopylski taż rodzina co Olelkawicze-Słuccy.

10. Korecki herbu Pogoń litewska, wywodzili się od Buttawa a na chrzcie Dymitra, syna w. Księcia Olgerda, nazwisko i tytuł wzięli od miasta i majątku Korca na Wołyniu, zgaśli 1651 r., a ich dziedzictwa Korzec przeszła po kądzieli do ks. Czartoryskich.

11. Koryatowicz, ich protaplastą był Koryat książę podolski, syn W. księcia Gedymina, zgaśli już w pa­czątkach XV stulecia, wywodzi się jednak od nich rodzina istniejąca dotychczas ks. Koryatowiczów-Kur­cewiczów (patrz oddział A. rodzin książęcych).

12. Kroszyński herbu własnego, wywodzili się od Wiganda, syna Kiejstuta księcia trockiego, brata w. księcia Olgerda, nazwisko wzięli od miasta Kroszyna swego udziału w Siewierszczyznie, zgaśli w drugiej połowie XVII stulecia.

13. Kurakin hb. Pogoń litewska odmienna, jednego pochodzenia z ks. Bułhakowymi i Galicinami, istnieją dotychczas w cesarstwie rosyjskim.

14. Lingwienicz (zobacz książę Mścisławski herbu Pogoń litewska).

15. Mścisławski hb. Pogoń litewska, Lingwienis a na chrzcie Szymon, syn wielkiego księcia Olgerda otrzymawszy na udział Mścisław, tytnłował się od niego księciem, jego potomstwo zgasło po mieczu 1490, lecz Michał syn Iwana, księcia Zasławskiego z szczepu Gedymina (pn.), mąż Julianny ostatniej z Lingwieniczów Mścisławskich, otrzymawszy za nią w posagu Mścisław, wziął nazwisko księcia mścisławskiego, lecz już jego synowie wyemigrowali do państw moskiewskich, a ich potomkowie zgaśli w XVII stuleciu.

16. Nieświecki wywodzą się od Teodora syna Korybuta, a wnuka wielkiego księcia Olgerda, który od udziału Nieświd na Wołyniu brał tytuł księcia nieświeckiego lub nieświedskiego, jego potomkowie zgaśli w Polsce w XVI stuleciu, lecz jedna ich linia, która wyemigrowała do państw moskiewskich, istniała jeszcze w Rosji w początkach bieżącego (XIX-tego) stulecia , jedna gałąź tej rodziny brała od majątku Równa na Wołyniu nazwisko Rowieński, lecz zgasła w XVI stuleciu.

17. Olelkowicz hb. Pogoń litewska, ich protoplasta, był Włodzimierz książę kijowski, starszy brat króla Władysława Jagełły a syn wielkiego księcia Olgerda, z jego dwóch synów Iwan był protoplastą książąt Bielskich (pw.), a Aleksander w ruskiej przemianie tego imienia Olelko dał początek rodzinie Olelkowiczów piszących się od swego udziału ksiażętami Słuckiemi a niekiedy Kopylskiemi; była to można i wielce aż do swego wygaśnięcia w 1593 r. poważana rodzina, miała dziedziczne miejsce w senacie litewskim, dawano jej członkom tytuł "Oświeconych", a niekiedy "Najja­śniejszych", i dwóch z nich było w XV stuleciu kandydatami do tronu litewskiego.

18. Porycki hb. Korybut, wywodzili się od Korybuta Dymitra , syna wielkiego księcia Olgerda, a właściwym ich protoplastą był Teodor książę Zbaraski, który otrzymawszy za żoną majątek Poryck na Wołyniu 1545 r., wziął ocl niego nazwisko i tytuł księcia Poryckiego, jego potomkowie zgaśli w pierwszej połowie XVI stulecia.

19. Rowieński (zob. książę Nieświecki).

20. Rożyński hb. własnego, wywodzili się od Narymunda syna wielkiego księcia Gedymina, byli zatem jednego pochodzenia z Galicinami, Chowańskiemi itd. zgaśli w XII stuleciu.

21. Trubecki hb. Pogoń litewska, ich protoplasta Michał syn Korybuta Dymitra a wnuk wielkiego księcia litewskiego Olgerda otrzymawszy na udział księstwo trubeckie, przeszło 300 mil kwadratowyeh rozległą posiadłość w Siewierszezyznie, brał od niej nazwisko i tytuł, jego potomkowie władali niezależnie w tym udziale aż do pierwszych lat XVI stulecia, w którym to czasie shołdowani zostali przez wielkich książąt moskiewskich, traktat 1634 przywrócił rzeczypospolitej ich księstwo, a choć to już w kilka lat później stracone zostało, Trubeccy zostali w Polsce, nie na długo przecież, gdyż już w 1656 r. powrócili pod panowanie Rosji; istnieją dotychczas.

22. Wiśniowiecki herbu i przydomku Korybut, wywodzili się od Korybuta Dymitra, syna w. księcia 0lgerda, właściwym zaś ich protoplastą był Michał syn Bazylego księcia Zbaraskiego; z dwóch ich linij starsza zgasła na królu Michale Korybucie Wiśniowieckim zmarłym 1669 r., a młodsza w 1743 r. na Michale, wojewodzie wileńskim.

23. Wolski, pochodzili od W. ks. Gedymina przcz jego wnuka Patryka, syna Narymunda; zgaśli w po­czątkach XVII stulecia.

24. Zasławski hb. Pogoń litewska, ich protoplastą był Jawnuta, syn W. ks. Gedymina, jego potomkowie brali od swego udziału Zasławia lub Izasławia tytuł ks. Zasławskich lub Izasławskich, lecz w 1499 roku, odziedziczywszy po kądzieli księstwo mścisławskie, przybrali od niego nazwisko, a w 1527 r. wyemigrowawszy do państw moskiewskich, zgaśli w początkach XVII stulecia.

25. Zbaraski herbu i przydomku Korybut, wywodzili się od Dymitra Korybuta, syna w. ks. Olgerda, zgaśli 1631 r. na Jerzym, kasztelanie krakowskim.

26. Żagel herbu Trąby, wywodzą się od Stanisława syna Michała, a wnuka Zygmunta w. ks. litewskiego, zabitego w 1444 r., to jednak ich pochodzenie bardzo jest wątpliwe.

Return to top - Powrót na górę

b) Litewskie szczepu Dowsprunwga.

1. Dubrowiecki (zob. Holszański).

2. Holszański hb. Hipocentaurus przydomku Algi­munt lub Algimuntowicz, wywodzili się od Algimunta syna Rolszy, a wnuka wielkiego księcia litewskiego Eomunda († 1278), rodzina znakomita, dwukrotnie z Jagielońską przez kobiety spokrewniona, zgasła w drugiej połowie XVI stuleciu, niektórzy z nich od majątku Dubrowicy pisali się książętami Dubrowickiemi, a jedna ich linia wzięła nazwę Wiazemski.

3. Jamont lub Jamontowicz hb. Hipocentaurus je­dnego pochodzenia z Gedroicami.

4. Juraha herbów Poraj odmienny i Hipocentaurus, gałąź książąt Gedroiców zarzucili tytuł książęcy w XVII stuleciu.

5. Kulwiec herbu własnego, wywodzą się od Bubejty, księcia Gedroickiego 1399 r. syna Ginwiła , od którego biorą przydomek "Ginwiłł", w drugiej połowie XVI stuleciu zarzucili tytuł ksiażecy, istnieją dotychczas.

6. Matusewicz hb. Łabędź, podobno jednego pochodzenia z Gedroicami, zarzucili tytuł książęcy w XVI stuleciu, istnieją dotychczas.

7. Pietkiewicz hb. Lis, gałąź ks. Świerskich, zgaśli w początkach XVII stulecia.

8. Siesicki hb. Bawolagłowa i Hipocentaurus, rodzina istniejąca dotychczas wywodzi się od Powmunta syna w. ks. litewskiego Romunda; tytuł książęcy zarzucili w XVII stuleciu.

9. Swierski hb. Lis, wzięli nazwisko i tytuł od zamku i majątku Swir w powiecie Oszmiańskim, od XVII stulecia licznie rozrodzeni podupadli majątkowo, lecz prawie stale, jeszcze w początkach bieżącego (XIX-tego) stulecia brali tytuł książęcy; jedna z ich linij brała, nazwę Pietkiewicz, druga Bolko, lecz obydwie zgasły.

10. Trabski, mieli być jednego pochodzenia z ksią­żętami Holszańskimi, posiadali miasto i majątek Traby w województwie wileńskiem, zgaśli w końcu XV stu­lecia.

11. Wiazemski hb. Hipocentaurus, gałąź ks. Holszańskich, byli w Litwie jeszcze w XVI stuleciu, a bardzo prawdopodobnie do nich, a nie do Rurykowiczów należą książęta Wiazemscy, dotychczas istniejący w Rosji.

12. Wołożyński hb. Hipocentaurus, mieli przydomek "Suchta", pięciu z nich Kazimierz IV w 1456 roku za spisek ściąć kazał, inni wyemigrowali do Moskwy, od tego też czasu ślad ich ginie.

Return to top - Powrót na górę 

c) Ruskie szczepu Ruryka.

1. Babiczew hb. własnego, gałąź ks. Puciatów, zgaśli w Polsce w XVII stuleciu, lecz jedna ich linia istnieje dotychczas w cesarstwie rosyjskim i ma zatwierdzony tytuł książęcy.

2. Bahrynowski lub Bakrynowski horbu Leliwa, gałąź książąt Druckich, istnieją dotychczas, tytuł ksią­żęcy zarzucili w XVII stuleciu.

3. Bielewski gałaź książąt czerniechowskich, w końcu XV stulecia wyemigrowali dy państw moskiewskich.

4. Boratyński lub Worotyński, gałąź ks. czerniechowkich, zarzucili tytuł książęcy w początkach XVII stulecia, niektórzy z nich brali herb Korczak, i ci podobno dotychczas istnieją w Litwie, lecz tytułu książecego nie nosza.

5, Borowski hb. Gozdawa, gałąź wielkich książąt moskiewskich, zarzucili tytuł książęcy w drugiej po­łowie XVII stulecia, istnieją dotychczas.

6. Buchowiecki, byli w Litwie w XVI stuleciu.

7. Bułycha, byli na Ukrainie jeszcze w końcu XVII stulecia.

8. Dolski hb. Kościesza , gałąź książąt Pińskich , główna ich linia zgasła 1695 roku, lecz istnieją poboczne, które jednak zarzuciły tytuł książęcy już w XVII stuleciu.

9. Dorohobuzki, książęta udziałowi gałęzi wielkich książąt Twerskich, przeszli w końcu XV stulecia pod panowanie wielkich książat moskiewskich.

10. Drucki hb. Druck, gałąź książąt Halickich lub Galickich, rozdzieleni na kilka linij biorących nazwy od swych udziałów Horski, Lubecki itd., linia tytu­łująca się Druckiemi bez dodatku istnieje dotychczas w Rosji i w niej zatwierdzona w dostojności książęcej.

11. Duda, niewiadomo jakiej gałęzi i herbu, byli na Wołyniu w XVI stuleciu.

12. Haliczański, zdaje się linia książąt Druckich na Wołyniu, zgaśli w XVI stuleciu.

13. Holiczyński, byli na Wołyniu w XVI stuleciu, być może, iż ta sama rodzina, co Haliczański.

14. Hołowczyński hb. Łabędź ,gałąź książąt Starodubowskich, linii ks. Rapałowskich, zgaśli w środku XVII stulecia.

15. Hołownia-Ostrożęeki herbu własnego, na Wołyniu i w Litwie, tytuł książęcy ostatecznie zarzucili w początkach XVIII stulecia.

16. Drucki-Horski hb. Druck, gałąź książąt Druckich, zgaśli w pierwszej połowie XVIII stulecia.

17. Jarosławicz, gałąź książąt smoleńskich, zgaśli w XVI stuleciu.

18. Jełowicki herbu i przydomku Boźeniec, mają pochodzić od książąt gałęzi Perejasławskiej, prawdopodobniej przecież są linią zgasłej książęcej rodziny Krapatka, istnieją datychczas, tytuł książęcy już w XVI stuleciu zarzucili.

19. Kapusta hb, Odrowąź, byli na Wołyniu i Ukrai­nie, tytuł książęcy zarzucili w XVII stuleciu.

20. Kobryński herbu i gałęzi wielkich książąt ki­jowskich starszej linii, zgaśli w XVI stuleciu.

21. Kozielski, gałąź książąt czerniechowskich przeszli pod panowanie Rosji w końcu XVI stulecia, pochodzą od nich książęta Ogińscy i Puzynowie.

22. Kozika hb. Zkrzyżłuk, wywodzą się od wielkich książąt kijowskich, bardzo jednak prawdopodobnie są rodziną tatarską, zarzucili tytuł książęcy w XVII stuleciu, istnieją dotychczas.

23. Krapotka v. Kropotka tegoż herbu co Jełowiccy, byli na Wołyniu, zgaśli w końcu XVII stulecia.

24. Kurbski hb. Lew, gałąź wielkich książąt smoleńskich osiedlili się w Polsce w drugiej połowie XVI stulecia, a w następmim wyemigrowali do Moskwy.

25. Kurcz hb. Kurcz, byli na Ukrainie i Wołyniu wywodzili się z szczepu Ruryka, lecz bardzo być może że byli rodziną tatarską, tytuł książęcy zarzuli w XVII stuleciu.

26. Kurcewicz hb. Kurcz, na Wołyniu, linia książęcej rodziny Kurczów, zarzucili tytuł książęcy w XVII stuleciu, lecz brała go stale ich gałąź tytułująca się Korjatowiczami – Kurcewiczami.

27. Meczeński gałąź książąt smoleńskich, wyemigrowali do państw moskiewskich w końcu XV stulecia.

28. Meżecki gałąź książąt czerniechowskich, w początkach XVI przyjęli poddaństwo w. ks. moskiewskich.

29. Mikuliński gałąź książąt twerskich, wyemigrowali do Moskwy 1486.

30. Możajski gałąź w. książąt moskiewskich, przyjęli poddaństwo moskiewskie 1500.

31, Nehledyński hb. książąt Massalskich i linia tych książąt, zgaśli w XVII stuleciu.

32. Nieświezki niewiadomego herbu i gałęzi, zgaśli w XV stuleciu.

33. Nowosielski gałąź książąt siewierskich, przeszli w XV stuleciu pod panowanie w. ks. moskiewskich.

34. Oboleński gałąź książąt czerniechowskich, w XV stuleciu poddali się w. ksiażetom moskiewskim, jeden z nich powrócił do Litwy za czasów króla Zygmunta Augusta, lccz jego potomstwo wkrótce zgasło.

35. Odojewski herbu własnego, książęta udziałowi gałęzi siewierskiej, poddali się w. ks. moskiewskim w 1490 r., istnieją dotychczas i otrzymali przyznanie dostojności książęcej w państwie rosyjskim.

36. Odnowski linia książąt Druckich, byli w Litwie w XV stuleciu.

37. Odyniec i Odyńcewicz linia książąt Druckich, zarzucili w XVI stuleciu tytuł książęcy.

38. Osiemiatycz hb. Druck, linia książąt Druckicb, wyemigrowali do państw moskiewskich 1496.

39. Osuwicki na Wołyniu, podobno linia książąt Druckich, główna ich gałąź zgasła w XVI stuleciu, poboczna istnieje dotychczas, lecz tytuł książęcy zarzuciła już w końcu XVI stulecia.

40. Ostrogski dwóch herbów, tj. w. ks. Kijowskich i własnego, gałąź książąt Druckich, wzięli nazwisko od miasta Ostroga na Wołyniu, które król Władysław Jagiełło nadał ich protoplaście Teodorowi Wasilewi­czowi w 1386, od początku XVI stulecia aż do swego wygaśnięcia jedna z najmożniejszych rodzin rzeczypo­spolitej, założyła w 1609 ordynacyę zwaną ostrogską, do której należało 24 miast i 594 wsi, zgasła w 1620 na założycielu tej ordynacyi Januszu kasztelanie kra­kowskim.

41. Ozierecki hb. Druck, linia książąt Druckicb, zgaśli w XVI stuleciu.

42. Piński herbu i gałęzi wielkich książąt kijowskich starszej linii, jednego pochodzenia z książętami Czet­wertyńskiemi; udzielnie jakiś czas władali w Pińsku, zgaśli w XVI stuleciu.

43. Podbereski hb. Gozdawa odmienna, linia ksią­żąt Druckich, istnieją dotychczas, lecz tytuł ksiąźęcy zarzucili.

44. Połoz niewiadomego berbu i gałęzi, byli w XVI stuleciu na Rusi Białej.

45. Proński dwóch herbów tj. w. ks. Kijowskich i własnego, gałąź w. ks. Riazańskich, zgaśli 1595 na Aleksandrze kasztelanie trockim.

46. Prychabski herbu i linii hiążąt Druckich, zgaśli w  XVI stuleciu.

47. Przemyślski właściwie Peremyslskl udziaławi siewierscy ksiązęta, poddali się wielkim książętom moskiewskim w drugiej połowie XV stulecia.

48. Pstruch lub Pstrncki niewiadomego herbu i gałęzi, byli na Białej Rusi, należał do nich majątek Czereja, zgaśli w początkach XVI stulecia.

49. Puciata lub Puciatycz, a właściwie Putiata herbu własnego, wywodzili się od władców Rusi Czerwonej i Halicza, rozdzielili się na dwie gałęzie, jedną, która już w początkach XV stulecia osiedliwszy się w państwie moskiewskiem dała początek dwom książęcym rodzinom Babiczewom i Sokolińskim v. Sokolnickim i drugą, która pozostała w prowincyach rzeczypospolitej polskiej i zamicszkiwała na Wołyniu i Ukrainie, ta zarzuciła tytuł książęcy w XVII stuleciu i istnieje dotychczas, od tej polskiej linii, wywodzi się rodzina Putiatin w cesarstwie rosyjskim osiedlona.

50. Putywlski lub Putywelski nie wiadomego herbu i gałęzi, byli na Białej Rusi w XVI stuleciu.

51. Rafałowski właściwie Rapałowski, gałąź książąt Starodubowskich, jedna ich lini'1 wzięła nazwisko Ho­łowczyński, zgaśli w XVI stuleciu.

52. Rohatyński niewiadomej gałęzi i herbu, wzięli nazwisko i tytuł od swego udziału miasta Rohatyna na Rusi Czerwonej, zgaśli w XV stuleciu.

53. Rochowicki niewiadomej gałęzi i herbu, byli na Wołyniu w XVI stuleciu.

54. Siemiatycz niewiadomej gałęzi i herbu w Litwie w XV stuleciu.

55. Sieński lub Seński, gałąź książąt Smoleńskich byli na Białej Rusi w XVI stuleciu.

56. Siewierski lub Świerski gałezi książąt Siewierskich, byli na Litwie w XV stuleciu.

57. Słucki niewiadomego herbu i gałęzi (inni od książąt Olelkowiczów Słuckich Gedyminowiczów) wy­właszczeni w XV stuleciu z swej posiadłości Słucka i zgaśli lub wzięli inne nazwisko.

58. Sokoliński hb. Druck, właściwie Drucki-Sokoliński, gałąź książąt Druckich, w XVII stuleciu rozdzieliła się na 2 gałęzie: jedną, która z Smoleńszczyzną przeszła pod panowanie Rosji i ta istnieje dotychczas zatwierdzona w cesarstwie rosyjskim w dostojności książęcej, i drugą, która została sie w Polsce a zgasła w pierwszej połowie zeszłego (XVIII) stulecia.

59. Sokolski herbu i linii książąt Czetwertyńskich, zarzucili tytuł książęcy w XVII stuleciu.

60. Sołomerecki hb. Rawicz, gałąź wielkich książąt Smoleńskich, zgaśli w 1641 na Janie Władysławie marszałku pińskim.

61. Starodubowski udziałowi na Siewierszczyźnie książęta, przyjęli w 1500 roku poddaństwo wielkich ksiażat moskiewskich.

62. Stepański herbu w. ks. moskiewskich, linia książąt Turowskich, zgaśli w końcu XV stulecia.

63. Szuyjski herbu w. ks. moskiewskich, gałąź w. książąt Suzdalskich, młodsza linia dynastyi panującej w Moskwie, pochodzili od w. księcia Aleksandra Newskiego († 1263); w początkach XVI stulecia rozdzielili się na dwie gałęzie: jedną, która przeszła do Litwy, i drugą, która pozostała się w państwach moskiewskich, do tej należy Wasili Iwanowicz po zabiciu Dymitra I Samozwańca car i wielki ksiaże moskiewski i jego bracia Dymitr i Iwan wszyscy trzej zmarli w Polsce, gałąź Szuyskich osiedlona w Litwie i na Rusi Czerwonej, brała tytuł książęcy prawie stale je­szcze w drugiej połowie XVIII stulecia.

64. Tołoczyński niewiadomego herbu i gałęzi, byli na Rusi Białej, zgaśli w drugiej połowie XVI stulecia.

65. Turowski herbu w. ks. kijowskich, pochodzili od Izasława władcy Rusi, zięcia Bolesława Śmiałego, wzięli nazwisko od swej dzielnicy Turowa , zgaśli w XVI stuleciu, lecz pochodzi od niej kilka rodzin istniejących dotychczas, jak Czetwertyńscy, Mirscy i Sokolscy.

66. Twerski wielcy książęta udziałowi, hołdowali Li­twie w XV stuleciu, pochodzili od nich książęta Do­rohobuzcy, także hołdownicy Litwy.

67. Wiaziemski pochodzili z starszej linii w. książąt Smoleńskich, poddali się w. książętom moskiewskim w drugiej połowie XVI stulecia, istnieją dotychczas w cesarstwie rosyjskim i są zatwierdzeni w dostojności ksiażecej.

68. Welecki lub Wielecki niewiadomego herbu i gałęzi, byli na Wołyniu w XVI stuleciu.

69. Wideniecki lub Widyniecki niewiadomego herbu i gałęzi, byli na Białej Rusi jeszcze w końcu XVI stulecia.

70. Wiereyski lub Wereyski, gałąź w. książąt moskiewskich, byli w Litwie jeszcze w początkach XVI stulecia.

71. Worotyński herbu własnego, gałąź ksiażąt Czer­niechowskich, przeszli pod panowanie w. książąt mo­skiewskich w r. 1500, a zgaśli w 1679.

72. Zachomyslski niewiadomego herbu i gałęzi, hołdowali Litwie w XV stuleciu.

73. Zasławski herbu i linii książąt Ostrogskich, po których też odziedziczyli ich ordynacyę, zgaśli 1673.

74. Zubrewicz byli na Wołyniu, z nich Mitko, stronnik Świdrygełły, poległ w bitwie pod Oszmianą 1432.

75. Zwiachelski niewiadomego herbu i gałęzi, wyemigrowali do Moskwy w początkach XVI stulecia.

76. Żyliński, gałąź w. książąt smoleńskich, byli na Białej Rusi jeszcze w początkach XVII stulecia.

77. Żyzemski herbu własnego, gałąź w. książąt smoleńskich, istnieją dotychczas w Litwie, lecz tytuł książęcy zarzucili w końcu XVII stulecia.

Return to top - Powrót na górę

d. Rodziny książęce tatarskiego pochodzenia

1. Daszkowicz·Gliński herbu i gałęzi książąt Glili­skich, zgaśli w XVI stuleciu.

2. Gliński hb. Gliński, pochodzą od Leksy, a na chrzcie Aleksandra, wnuka Mamaja chana tatarskiego, ten Leksa przyjąwszy poddaństwo wielkiego księcia Witołda, dostał od niego na własność znaczne posiadłości za Dnieprem, a między innemi miasta Połtawę, Glińsk i od tego drugiego wziął nazwisko Gliński, jedna gałąź jego potomków wyemigrowała w 1508 r. z słynnym buntownikiem Michałem do Moskwy, a zgasła w początkach XVII stulecia , lecz inne linie pozo­stały się w Litwie i istnieją do tego czasu, lecz tytuł książęcy zarzuciły w XVI i XVII stuleciach, dwie z tych linij wzięły nazwę, jedna Daszkowicz, druga Lichodziejski lub Lichodziejewski.

3. Lichodziejski lub Lichodziejewski jednego herbu i pochodzenia z książętami Glińskiemi, istnieją dotych­czas zarzuciwszy tytuł książęcy.

4. Malikbaszyc, byli w Litwie w XVI stoleciu , cytowani w metryce litewskiej 1528.

5. Paalsknis hb. Leliwa, wywodzą się po kądzieli z książąt tatarskich, potomków Tamerlana i nie tylko tego pochodzenia, lecz i tytułu książęcego zatwierdze­nie pozyskali w 1800 r. od deputacyi wywodowej gu­bernii kowieńskiej, dowody przecież, jakie złożyli tego pochodzenia, są więcej jak wątpliwej autentyczności.

6. Puński, tytułowani carewiczami tatarskimi, byli w Litwie w pierwszej połowie XVII stulecia.

Return to top - Powrót na górę

e. Rodziny książęce niewiadomego pochodzenia

1. Drohicki, tego nazwiska i tytułu Jan ksiądz, kustosz krakowski, był rektorem akademii krakowskiej 1401 (cytowany w dziele Łętowskiego Biskupi i Kanonicy krakowscy).

2. Duchnicz na Wołyniu, cytowani w metryce li­tewskiej r. 1528.

3. Konopla cytowani w metryce litewskiej r. 1528.

4. Krośnieński dziedzice dóbr Krasne w województwie Bełzkiem 1455 - 1572.

5. Łaski w Litwie, dziedzice miasta Łoska zgaśli r. 1500.

6. Łukomski v. Łukomiski hb. Roch II, wzieli nazwisko od swego udziału miasta Łukomli na Białej Rusi, ich pochodzenie nie jest dostatecznie wyjaśnione, bo gdy jedni z heraldyków dają im za protoplastę Andrzeja Wiganda księcia Połockiego, syna w. księcia Olgerda, inni odnoszą ich do książąt szczepu Ruryka panujących udzielnie w XIII stoleciu na Starodubowie i Łukomli, w żadnym razie pochodzenie książęce tej rodziny nie ulega wątpliwości.

7. Połubiński hb. Jastrzębiec odmienny, pochodzenie tej rodziny więcej jeszcze niepewne niż rodziny Łukomskich, są nawet heraldycy utrzymujący, że obydwa te domy należały do książąt litewskich szczepu Dowsprunga a raczej do tych kunigów normandzkich, którzy w odległej przeszłości podbili i podzielili między sobą część Słowiańszczyzny i Litwę. Połubińscy prawie stale od najdawniejszych czasów aż po koniec XVII stulecia brali tytuł książąt, a licznie rozrodzeni istnieją dotychczas.

8. Rekuć hb. Syrokomla, rodzina dotychczas istniejąca, brała jeszcze w XVI stuleciu tytuł książęcy, wywodziła się zaś od zgasłej litewskiej rudziny Monwidów, prawdopodobniej przecież należą do szczepu Dowsprunga czyli książąt udziałowych normandzko­litewskich .

9. Zubrowiecki cytowani w metryce litewskiej 1528.

Return to top - Powrót na górę

f. Rodziny książęce indigenowane w dawnej Rzeczypospolitej Polskiej, Królestwie Polskim i w Galicji

1. Anhalt-Kothen, dom panujący niemiecki, otrzymał indigenat 1784.

2. Czerniszew, rodzina książęca rosyjska, otrzymała incligenat na sejmie 1775.

3. de Lillne, znakomita rodzina belgijska, indigenowana 178O r.

4. Lobkowitz (Lobkowicz), książęta na Raudnitz i Melniku w Czechach, z nich August Longin, guber­nator galicyjski, otrzymał indigenat w Galicyi 1825 r.

5. Nassau-Siegen, dom panujący niemiecki, z niego Karol Henryk, grand hiszpański, admirał rosyjski, otrzymał indigenat 1790 r.

6. Osten-Sacken, książęta pruscy 1786r. a rosyjscy 1833 r., w 1726 r. indigenowani w Polsce.

7. Paskiewicz, hrabia erywański , książę warszawski herbu Radwan odmienny, Jan, syn Teodora, jenerał feldmarszałek rosyjski i namiestnik w Królestwie Pol­skiem, otrzymał w 1831 r. tytuł księcia warszawskiego z rozciągnięciem tego tytułu na całe imperium rosyjskie i Królestwo Polskie.

8. Potemkin , ksiązę Taurycki, Grzegorz, jenerał feldmarszałek rosyjski, indigenowany 1775 r., umarł bezpotomnie 1791 r.

Return to top - Powrót na górę

g. Rodziny i osoby, którym tytułksiążęcy został przyznany w Królestwie Polskim w latach 1819 - 1825

1. Łowicka Joanna z Grudzińskich.

2. Czartoryscy Adam i Konstanty.

3. Czetwertyński Antoni.

4. Jabłonowscy Maksymilian, Antoni, Stanisław i Władysław.

5. Lubomirscy Henryk i Jerzy.

6. Puzynowie Wincenty i Józef.

7. Radziwiłł Michał Hieronim.

8. Sapiehowie Paweł, Ksawery i Leon.

9. Woronieccy Antoni, Józef, Kalikst i Henryk.

10. Zajączek Józef.

11. Ogińscy Tadeusz i Franciszek Ksawery (tym je­dnak został przyznany nie tytuł książąt, lecz kniaziów.)

Return to top - Powrót na górę

Powrót    Return